Wanneer je de toekomst overneemt

In 2018 besloten Sue van Boekenz en ikzelf om samen weer eens een boek te lezen voor onze blogs. We kozen voor ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ van Judith Koelemeijer.

Moeder (‘Moe’) Maria Zachea heeft op latere leeftijd een hersenbloeding gehad en stopt uiteindelijk met praten. Haar 12 kinderen kiezen er voor om haar in haar laatste jaren zelf te verzorgen in plaats van te kiezen voor een verpleegtehuis. Overdag staan verpleegsters haar bij, vanaf 16.00 uur tot de volgende ochtend, één van haar 12 kinderen.

In ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ staan 12 mini portretten van de kinderen van Maria Zachea, allen zijn zij geboren tussen 1934 en 1953. En in dat laatste zit gelijk de kracht van dit boek, door deze mini portretten schept het een prachtig tijdsbeeld van de jaren 30 tot en met de jaren 70. Ieder kind vertelt iets over zijn of haar jeugd, over de herinneringen aan hun ouders en hun moeder in het bijzonder. De een meent zich te herinneren dat hij nooit een aai over zijn bol kreeg, de ander herinnert zich dit juist wel. Je kunt jezelf afvragen of de herinneringen altijd kloppen maar dat is niet waar dit boek om draait.

De kinderen van Koelemeijer groeien op in de beschutting van het dorp Wormer in Noord-Holland, aan de bovenzijde van het Noordzeekanaal. Vader Koelemeijer is net als zijn voorvaderen hovenier en in de jaren 50/60 ontstaat tuincentrum Koelemeijer in Wormer, later kwam er nog een tuincentrum in Zuidoostbeemster en Zaandam bij.

De meest ingrijpende gebeurtenis in het leven van de familie Koelemeijer is het overlijden van zoon en broer Jos in januari 1956. Tijdens zijn militaire dienst overlijdt Jos plotseling bij een wedstrijd. In het verhaal van Maarten (geboren 1939) komt het overlijden van Jos het meest naar voren, zij lagen in leeftijd dicht bij elkaar. Zowel de iets oudere Jos als Maarten studeerden in Amsterdam. Tot het overlijden van zijn broer voelde Maarten zich vaak de tweede man, na het overlijden van zijn broer werd hij van de één op andere dag de eerste.

Op pagina 58 staat (herinneringen van Maarten):

Na de zomervakantie ging hij klassieke talen studeren aan de universiteit, zoals Jos van plan was geweest. Veel zin had hij er nog niet in. Soms droomde hij erover om iets heel anders te gaan doen. Misschien kon hij een farm beginnen in Canada, waar nog genoeg land en ruimte was. Maar hij wilde pa en moe niet teleurstellen, Pa had het zo mooi gevonden dat Jos Latijn ging studeren, de taal die ze in de kerk spraken.

Maarten neemt de toekomst over van zijn overleden broer Jos, hij wil zijn ouders niet teleurstellen. Tijdens het lezen dacht ik gelijk aan ‘Boven is het stil’ van Gerbrand Bakker, ook in dit boek overleed een zoon en broer op jonge leeftijd, een tweelingbroer zelfs. De overgebleven broer Helmer, die druk bezig was met het derde trimester van zijn propedeuse Nederlandse taal- en letterkunde, stopte met zijn studie en nam letterlijk het leven van zijn tweelingbroer Henk over, hij bleef op de boerderij, omdat vader dit nu eenmaal wilde.

Broers en zussen treden wel vaker in elkaars voetsporen, soms omdat de één een goed voorbeeld geeft of omdat het de ander aan enig eigen initiatief ontbreekt. ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ is autobiografisch, ‘Boven is het stil’ is fictie. Ik vond deze wending in ‘Boven is het stil’ zo’n sterke draai aan het verhaal geven, tijdens het lezen moet je hier wel iets van vinden, je leest hier onmogelijk overheen, bijzonder goed gedaan door Bakker.

Behalve dat ik ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ een mooi boek vond, vond ik het ook leuk om meer over de familie Koelemeijer te lezen, de familie waarvan ik het tuincentrum in Zuidoostbeemster regelmatig bezocht (favoriet was destijds het gezellige tuincafé).

Lees hier wat Sue van Boekenz over ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ heeft geschreven.


‘Het zwijgen van Maria Zachea’ van Judith Koelemeijer werd in 2002 bekroond met de NS Publieksprijs, het Gouden Ezelsoor in 2003 en de Zaanse Cultuurprijs. ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ was het eerste non-fictie boek van Koelemeijer, daarna volgde in 2008 Anna Boom en in 2013 ‘Hemelvaart‘.


‘Het zwijgen van Maria Zachea’ – 2001 – (huidige) uitgever Atlas Contact
255 pagina’s – ISBN 9789058070913 – geleend bij bibliotheek


 

6 gedachten over “Wanneer je de toekomst overneemt

  • januari 11, 2019 om 12:03 pm
    Permalink

    Het is alweer een poosje geleden, dat ik dit boek heb gelezen als bookazine. Ik vond het net als jou een mooi boek. Ik vond het ook heel bijzonder dat de kinderen voor hun moeder gingen zorgen. Een super boek om te hebben gelezen en een mooie beschouwing van jou.

    Beantwoorden
    • januari 11, 2019 om 4:56 pm
      Permalink

      Dankjewel Jeanette! Wat leuk dat jij het als bookazine hebt gelezen, ik vind die bookazines zo handig.

      Beantwoorden
    • januari 13, 2019 om 7:42 pm
      Permalink

      Ha leuk om te horen, dankjewel Peter!

      Beantwoorden
  • januari 15, 2019 om 5:26 pm
    Permalink

    Mooie beschouwing Sandra. En excuses voor mijn verlate reactie! Ik vind het vooral leuk om te lezen wat jou opviel aan het verhaal en daardoor aanwijzingen of verbanden te ontdekken die ik zelf niet gevonden had (bijvoorbeeld de vergelijking met Boven is het stil).

    Wat wordt ons volgende boek? 😉

    Beantwoorden
    • januari 15, 2019 om 6:10 pm
      Permalink

      Thanks! Enne geen probleem joh 🙂 Ik vond het ook leuk om samen iets te lezen en om te zien wat jij uit het boek hebt gehaald.
      Eh…. ik ga even op je site kijken bij de ‘In de rij’.

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: