In de man zit nog een jongen van Elsbeth Etty

Bijna iedereen kan het liedje ‘Deze vuist op deze vuist‘ meezingen maar weinigen weten wie de auteur van dit lied is: Willem Wilmink. Ik ken lang niet al zijn liedjes, proza en poëzie maar ik las eerder o.a. ‘Wat ik heb gevonden, je raadt het nooit: vijftien opstellen over schrijvers in onze taal’ uit 1990 en meer recent zijn ‘Handboek voor literatuur’, deze laatste staat inmiddels klaar om te herlezen, het is één van de weinige boeken die mijn opruimwoede uit 2015 heeft overleefd (en daarna ook telkens blijft overleven, gelukkig maar).

Dit boek is het gevolg van een blind date. Uitgever Vic van de Reijt vroeg me een biografie te schrijven, zonder te zeggen van wie.

In de rubriek ‘In den beginne‘ heb je de eerste alinea van ‘In de man zit nog een jongen’ van Elsbeth Etty al kunnen lezen. Via een zgn. ‘blind date’ vroeg uitgever Vic van de Reijt haar de biografie van Willem Wilmink te schrijven.

Etty heeft Nederlands gestudeerd en was actief in het studentenprotest, zo vertelt zij in de inleiding van ‘In de man zit nog een jongen’. Zij sprak Wilmink weleens op het Instituut voor Neerlandistiek aan de Herengracht (Amsterdam) waar hij docent en zij student was, maar zij heeft nooit een college van hem gevolgd. Toen uitgever Vic van de Reijt, oud-student én oud-redacteur van Wilmink, haar vroeg of zij Wilminks biografie wilde schrijven, was ze verbaasd maar nam ze de opdracht aan.

In de man zit nog een jongen
De titel van de biografie intrigeerde mij, ik heb eerder werk van Elsbeth Etty gelezen, o.a. ‘ABC van de literaire kritiek’ en ik las in 2013 ‘Het boek van de Buissche Heide’ over Henriette en Richard Roland Holst en ik vroeg mij af hoe zij op deze titel is gekomen? Dat wordt tijdens het lezen al snel duidelijk.

Willem Wilmink
Willem Wilmink is geboren en opgegroeid in Enschede, hij was een wat gevoelige en ziekelijk kind en werd bescherm opgevoed. Zijn schooltijd verliep niet zonder problemen, vader Wilmink huurde een ouderwetse schoolmeester in om Willem bij te spijkeren, op pagina 48:

Als hij het lyceum nog niet kon bolwerken, lag dat niet aan hem, maar aan de school, werd hem (Willem) voorgehouden (door zijn vader).

Docent
In de jaren zestig en zeventig was Wilmink universitair docent Moderne Letterkunde aan het Instituut voor Neerlandistiek van de Universiteit van Amsterdam.

Hij trekt zich weinig aan van het taboe op interpretaties met gebruikmaking van buitenliteraire kennis. Als hij in de werkgroep over dichter Lodeizen (overleden in 1950) zit wil hij aantonen dat het voor een goed begrip van diens poëzie relevant was om te weten dat de dichter homoseksueel was. Dat bleek lastig te herleiden waarop Wilmink een afspraak met de vader van Lodeizen wist te maken al kwam het nooit tot een ontmoeting tussen de twee. Hij trakteerde zijn studenten vervolgens -dankzij zijn buitenliteraire kennis- op ‘verrukkelijke homo-erotische interpretaties van de drie gedichten uit ‘Het innerlijk behang‘ van Lodeizen.

Etty heeft een zeer realistisch beeld geschetst van Wilmink, ze laat de jongen in de man zien; Wilmink heeft een afkeur van gezaghebbers en door zijn -ik zou bijna willen zeggen- taboedoorbrekend gebruik van taal, zeker voor de jaren zestig en zeventig, komt hij ietwat kinderlijk over. Toch zet Etty hem niet in een kwaad daglicht in deze biografie, ze schrijft zonder oordeel.

Wilmink idealiseerde veelvuldig zijn kindertijd en is eigenlijk nooit opgegroeid naar een volwassen man. Daarnaast was hij een tikkeltje ouderwets, zocht een vrouw die al haar tijd aan hem zou besteden, die voor zijn kinderen zorgde, eigenlijk een vrouw zoals zijn moeder, want Wilmink kon nog geen ei koken.

Tot slot
Als Willem Wilmink niet voor altijd elf jaar was gebleven dan had hij nooit liedjes als ‘Deze vuist op deze vuist’ kunnen schrijven. Ik heb een week of zes over deze biografie gedaan, ik heb het lezen enorm gerekt, ik houd van de stijl van Etty, weinig frivool en immer een zekere mate van oprechtheid zonder hier een oordeel aan te hangen. Ik hoop dat meer mensen deze biografie gaan lezen en zo ontdekken dat Willem Wilmink zoveel meer was dan alleen maar de schrijver van kinderliedjes.

Nieuwsgierig geworden naar het werk van Willem Wilmink? De Wereld Draait Door heeft in geheel 2018 aandacht besteed aan het werk van Willem Wilmink, iedere week werd zijn werk door iemand voorgedragen.


Bronnen: Wikipedia, Poëzie-leestafel en de Volkskrant


In de man zit nog een jongen – Elsbeth Etty – 2019 – 552 pagina’s –
Uitgever Querido – ISBN  978 90 388 06112 – recensie-exemplaar ontvangen

2 gedachten over “In de man zit nog een jongen van Elsbeth Etty

  • maart 29, 2019 om 4:41 pm
    Permalink

    Ik ben niet zo’n biografie lezer, maar toen de krant hier een tijdje geleden aandacht aan besteden was ik wel getriggerd. Ik kan niet beloven dat hij echt op mijn leeslijst komt. Ik moet er waarschijnlijk nog een keer tegen aan lopen

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: