LEESERVARING – Bokman van Dean Bowen

Ik kocht ‘Bokman’ van Dean Bowen naar aanleiding van de Najaarspoëzieweek die ik eind november op mijn site hield.

Op 29 november jl. plaatste ik een leeservaring van een gedicht uit Revisor #20, geschreven door Dean Bowen. Tot het moment dat ik dit gedicht las had ik wel eerder over Bowen gehoord maar nog niet eerder iets van zijn hand gelezen. Ik ontdekte op YouTube een video van VPRO Poëzie waar Bowen een ander gedicht voorleest dat hij geschreven heeft voor Campert, ik luisterde bijna ademloos naar zijn stem en naar de woorden, zo mooi.

Ik heb al eerder aangegeven dat ik poëzie niet kan recenseren, het ontbreekt mij aan kennis en bij mij gaat poëzie voornamelijk om emotie, wat doet het gedicht met mij en omdat ik gewend ben aan mijn eigen manier van lezen bij literatuur, probeer ik te ontdekken hoe de auteur het werk dat ik lees bedoeld heeft en daarvoor heb ik kennis nodig, kennis over de thema’s in zijn poëzie en kennis over de dichter zelf, ik ging op zoek, wie is Dean Bowen?

Dean Bowen
Dean Bowen (1984) is dichter en performer en ‘Bokman’ is zijn poëziedebuut. Hij publiceerde eerder op o.a. SampleKanon en Hard//Hoofd en won in 2015 de Van Dale SPOKEN Award in de categorie poëzie.

In een interview op Hiphopinjesmoel zegt Bowen over zijn debuutbundel:

het gaat over de erfenis van kolonialiteit, verborgen geschiedenissen, racisme, klassisme; het zit er allemaal in. Het voelt rot om het te zeggen maar ik denk dat dat geholpen heeft. Tegelijkertijd: het zijn de dingen waarmee ik de afgelopen jaren bezig ben geweest dus ook de dingen waar ik over schrijf.

De thema’s zoals hij deze omschrijft in het interview komen overeen met de thema’s die ik zelf ook genoteerd heb tijdens het het lezen en herlezen van ‘Bokman’, al haalde ik kolonialiteit er pas later uit, domweg omdat ik bij kolonialiteit altijd aan Indonesië denk en minder snel aan bijvoorbeeld Suriname, terwijl ik mij de onafhankelijkheidsverklaring nog herinner van november 1975, dit werd destijds uitgebreid besproken in de klas.

Spelen met taal
Toen ik ‘Bokman’ voor het eerst las moest ik enorm wennen, ik houd van moderne poëzie, ik vind het mooi om te zien hoe dichters van nu omgaan met taal maar ik moest wennen aan de plaatsing van de woorden, de mis plaatsing van lidwoorden en het gebruik van niet Nederlandse woorden, Bowen speelt letterlijk, heel letterlijk met taal. Toen ik daar eenmaal aan gewend was vond ik het waanzinnig, ik bedoel, de nummering is bijzonder (i, ii/, etc.), ik zie Arabische woorden waarvan ik de betekenis niet ken (pagina 64 en 65), Russische woorden (denk ik?) op pagina 71 en Turkse woorden op pagina 73 (‘ruhunun yüklerini’ = ‘de last van zijn ziel’, vertelt Google mij), mooi hoe hij deze verwerkt in zijn gedichten, en dat ik van sommige woorden de betekenis niet ken, dat hindert mij totaal niet.

De gedichten
Het eerste gedicht ‘troebel vaarwater’ begint met

Kapseizen
is een grootstedelijk gemoed
dat vriendelijk de koffie
weigert. Het koekje

Tijdens de eerste paar herlezingen schreef ik op mijn notitieblok: ‘de eerste zin kan ik bevatten, maar de tweede zin, ‘Het koekje’ zit mij dwars, verwijst de dichter hier naar de zin die Koningin Maxima ooit uitsprak over het niet bestaan van de Nederlandse identiteit (‘Nederland is een koekje bij de koffie’?)’? Pas na de vijfde lezing van ‘Bokman’ had ik door dat het in ‘Bokman’ niet alleen om de betekenis van de woorden gaat maar juist ook om de letterlijke plaatsing van de woorden, zoals ik hierboven al zeg. Vervolgens ging ik alle gedichten in de bundel te lijf met mijn markeerstift, het kwartje was gevallen, taal, taal en nog eens taal, het gaat niet alleen om de betekenis maar vooral ook, durf ik dit hardop te zeggen, om de plaatsing en misplaatsing van de woorden.

Favoriet
Ik heb de gewoonte om uit een dichtbundel te willen bepalen welke gedichten tot mijn favorieten behoren, ook kies ik tijdens de eerste lezing uit elk gedicht een regel die er direct uitspringt voor mij en deze markeer ik. Toen ik ‘Bokman’ enige malen gelezen had bleef er steeds één zin in mijn hoofd achter, het raakte mij en als ik de zin probeerde te analyseren, dan raakte ik bedroefd maar vond ik de zin gelijktijdig adembenemend mooi. De gekozen woorden, de plaatsing, maar vooral de betekenis van de woorden vond ik zo treffend dat ik er morgen in een separaat artikel aandacht aan besteed. ‘Bokman’ is simpelweg te mooi om er maar eenmaal over te schrijven op ARDNAS. Morgen dus meer over het gedicht ‘Onze namen smeulen van je na.‘ en waarom het mij zo geraakt heeft.

misschien even als waren vergeten in je boeken, werden wij
de eersten aan het werk gezet maar dit lijf niet gebouwd op de lasten
die jij het opdrong

‘Bokman’ leverde Bowen een nominatie op voor de C. Buddinghprijs voor het beste debuut en 2019 begon vervolgens goed voor hem, hij staat met zijn eerste dichtbundel ‘Bokman’ niet alleen op de longlist van De Grote Poëzieprijs, hij is ook benoemd tot stadsdichter van Rotterdam.

Nieuwsgierig geworden naar ‘Bokman’? Lees een fragment op de site van Boekhandel Atheneum.
Tip: bij aanschaf van een dichtbundel vanaf €12,50 ontvang je vanwege de Poëzieweek tot en met 6 februari gratis de dichtbundel ‘Vrij – wij? van Tom Lanoye.


Bokman – Dean Bowen – 2018 – uitgever Jurgen Maas
ISBN 978 949 19 21452 – bundel zelf aangeschaft


gebruikte bronnen: interview hiphopinjesmoel, recensie dagblad Trouw en website van Dean Bowen

4 gedachten over “LEESERVARING – Bokman van Dean Bowen

  • februari 4, 2019 om 4:08 pm
    Permalink

    Mooi zoals jij poëzie bespreekt. Ik kende deze dichter nog niet (schijnbaar is het gedicht in de najaarspoëzie week niet blijven hangen), had de bundel ook nog genegeerd, maar gezien je lof, kan ik voorlopig nog jaren vooruit met de nieuwe staddichter uit mijn woonplaats.

    Beantwoorden
    • februari 4, 2019 om 7:28 pm
      Permalink

      Dankjewel! Ja hij blijft volgens mij twee jaar stadsdichter, ik hoop stiekem dat het een opstap is naar Dichter des Vaderlands, hij is er veelzijdig genoeg voor.

      Beantwoorden
  • februari 4, 2019 om 10:42 pm
    Permalink

    Ik kende hem ook niet maar hoorde een potcast van Boekhandel Athenaeum voor de poëzie week waarin hij een gedicht voorleest. Iets voor jou?

    Beantwoorden
    • februari 5, 2019 om 7:42 pm
      Permalink

      Ja ik volg deze podcasts ook Jannie, een fijne manier om kennis te maken met nieuwe(re) dichters.

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: