Het litteken van de dood – Onno Blom #2

In 2019 staat ARDNAS in het teken van Jan Wolkers, ik lees het gehele jaar in ‘Het litteken van de dood’, de biografie geschreven door Onno Blom en elke maand plaats ik een recensie van één van de romans van Jan Wolkers.

Deze maand begon ik met het lezen van de biografie ‘Het litteken van de dood’ geschreven door Onno Blom. Tijdens het lezen in ‘Amstelglorie‘ schreef ik de stamboom van Jan Wolkers op een kaart als geheugensteuntje, deze kaart hield ik nu ook bij de hand en ik voegde daar de namen van zijn broers, zussen en zijn ouders aan toe en verder noteer ik belangrijke gebeurtenissen uit het leven van Jan Wolkers op deze kaart zodat ik niet hoef terug te bladeren, je zou kunnen concluderen dat ik graag goed beslagen ten ijs kom.

Naast het lezen van ‘Het litteken van de dood’ ben ik bezig met een behoorlijke inhaalslag rondom de biografie. Ik keek nogmaals naar de uitzending van DWDD die volledig in het teken van Jan Wolkers stond in 2017, ik luisterde naar diverse podcasts met Onno Blom, las interviews met Onno Blom, keek nogmaals naar de uitzendingen van ‘De achtertuin van Jan Wolkers‘, (opnieuw) uitgezonden bij de VPRO in 2012 en herlas het begin van ‘Amstelglorie‘.

‘Het litteken van de dood’ begint met de proloog van Onno Blom, hij vertelt hoe Jan Wolkers hem in 2006 gevraagd heeft zijn biograaf te zijn.

Terwijl Blom en Wolkers naar het atelier lopen merkt Wolkers op (pagina 17/18):

‘Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik,’ zei hij. ‘Mijn leven en werk zijn één’.

Blom heeft een jaar lang bijna dagelijks met Wolkers gesproken, tot vlak voor zijn overlijden op 19 oktober 2007. Hij benadrukt in de biografie dat de biografie is geschreven onder ede, alles wat hij schrijft is terug te voeren op een bron (pagina 27).

Blom strooit met mooie herinneringen, Wolkers gebruikte geregeld dit citaat van Nijhoff (pagina 23):

‘Jongens, het leven is een vreemde reis,
Maar wellicht leert een mens wat onderweg.’

Het proloog eindigt met de volgende regels (pagina 31):

Ik drukte op het knopje naast de deur van de tuinkamer, het peertje aan de draad aan het plafond begon langzaam te gloeien. Er was licht. Ik kon beginnen.

De biografie start tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 en gaat na enkele pagina’s al terug in de tijd naar de geboortedag van Jan Wolkers in 1925. Jan Wolkers was het eerste kind van het gezin dat geboren werd aan de Deutzstraat te Oegstgeest, zijn oudste broer en zus zijn elders geboren. Vervolgens lees je over het gezin waar vader Wolkers (Jan Hendrik Wolkers – 1890) en moeder Wolkers (Jannetje v/d Heijde – 1899) uit kwamen.

Vader en moeder Wolkers kregen 11 kinderen en vader Wolkers nam de Bijbeltekst ‘Het huis mijns vaders heeft vele woningen’ – Johannes 14:2 behoorlijk letterlijk (aldus Jan Wolkers), voor ieder kind dat geboren werd bouwde hij een nieuw kamertje of een extra slaapplaats.

Wat mij opviel tijdens het lezen is dat ik de genoemde voetnoten niet als storend heb ervaren, normaliter vind ik het vervelend om heen en weer te bladeren in een boek maar in ‘Het litteken van de dood’ is het niet noodzakelijk om letterlijk iedere voetnoot te lezen.

Vader Wolkers had een winkel aan huis tot tijdens de jaren 30 van de vorige eeuw de crisis toesloeg. Om toch wat extra inkomen te genereren verhuurde hij de eerste etage van het huis en namen zij Marie (‘een bijna genezen patiënt van het gesticht’) in huis onder de noemer van ‘gezinsverpleging’. Het geld dat zij hiervoor ontvingen was meer dan welkom. Vader Wolkers was streng gereformeerd, iets waartegen Jan Wolkers zich steeds meer ging afzetten. Wolkers bracht liever tijd in de natuur door, in plaats van op de tweede rij in de kerk te zitten op zondag.

In de biografie wordt Jan beschreven als ‘gevoelig’, als zijn moeder in de keuken staat te koken, hoor je niets, alle handelingen verlopen vloeiend en zonder kabaal, Jan geniet hier van en is volgens zijn broers en zussen een moederskind (pagina 72).

‘Onze vader had elf kinderen,’ zegt Janna Wolkers, ‘maar onze moeder slechts één: Jan’.

Ik geniet tot nu toe (ik ben bij pagina 106) enorm van deze biografie, het is goed geschreven, er staan verwijzingen in de tekst naar boeken en verhalen geschreven door Wolkers, welke ik driftig noteer, ik verheug mij nu al op de volgende 100 pagina’s!


Eerder verschenen op ARDNAS:

  1. leeservaring ‘Amstelglorie‘ van Onno Blom (oktober 2018)
  2. 2019 is Jan Wolkers jaar op ARDNAS (januari 2019)
  3. In den beginne ‘Het litteken van de dood’ van Onno Blom (januari 2019)
  4. Recensie ‘Zomerhitte‘ van Jan Wolkers (februari 2019)

Het litteken van de dood – Onno Blom – 2017 – 1115 pagina’s –
De Bezige Bij – ISBN 978 94 031 17706 – recensie-exemplaar ontvangen van uitgever

4 gedachten over “Het litteken van de dood – Onno Blom #2

  • februari 28, 2019 om 11:05 pm
    Permalink

    Hoi Sandra,
    Wat een top idee een Wolkers leesjaar! Ik ben een groot fan van Wolkers maar toch heb ik tot mijn spijt eigenlijk veel te weinig van hem gelezen, ik doe dus graag met je mee. Het zal niet elke maand één boek zijn maar ga mijn best doen.
    Lieve groet, Marlies

    Beantwoorden
    • maart 1, 2019 om 11:45 am
      Permalink

      Thanks Marlies en wat leuk dat je dit jaar ook een aantal boeken van Wolkers gaat lezen.

      Beantwoorden
    • maart 1, 2019 om 8:57 pm
      Permalink

      Zo leuk om te lezen dat er meer mensen zijn die van het werk van Jan Wolkers genieten. Ha ik doe het precies andersom, ik ben benieuwd of ik Amstelglorie tegenkom in Het litteken van de dood?

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: