LEESERVARING – Amstelglorie van Onno Blom

Onlangs las ik ‘Amstelglorie – de volkstuin van Jan Wolkers’ van Onno Blom. Het boek waardoor ik weer in de ban raakte van Jan Wolkers!

Amstelglorie - de volkstuin van Jan Wolkers - Onno Blom - De Bezige Bij - ISBN 9789403117805
Amstelglorie – de volkstuin van Jan Wolkers – Onno Blom – De Bezige Bij – ISBN 9789403117805

Het verhaal op de achterkant

‘Hoera!’ schreef Jan Wolkers in zijn dagboek op 8 december 1972, toen hij van het bestuur van de Amsterdamse volkstuinvereniging Amstelglorie had gehoord dat tuintje 294 aan hem was toegewezen. ‘Spitten, schoffelen en groente kweken.’
Voor Wolkers was de volkstuin in de jaren zeventig zijn Hof van Eden, een weelderig groen paradijs met een houten huisje in het midden, waar hij genoot met volle teugen.
‘We werken in de tuin, ik schrijf, Karina kijkt mijn werk na en studeert wat, ’s avonds drinken we een whisky met een stukje ijs. Zo is het leven hier in de vrije natuur, die al met lijsterbessen en mistige ochtenden vol parelende spinnenwebben en bedauwde planten naar de herfst gaat.’

Onno Blom, zijn biograaf, heeft uit de overvloed van Wolkers’ dagboeken, brieven en notities het mooiste materiaal over de volkstuin geoogst. Amstelglorie is een bevlogen ode aan Moeder Natuur.

Over de auteur

Onno Blom is auteur, literair recensent en freelance journalist. In 2007 begon Blom met het werken aan een biografie van Jan Wolkers, die hemzelf in zijn laatste levensjaar min of meer als zijn toekomstige biograaf had aangesteld. Dit resulteerde eerst in 2008 met ‘Zo is het genoeg. Het laatste jaar van Jan Wolkers’. Ondertussen werkte Blom door aan de biografie. Sinds 2015 had Blom een wekelijkse column in de Volkskrant, waarin hij verslag deed van zijn bevindingen tijdens het schrijfproces. In oktober 2017 beëindigde deze column en promoveerde Blom op zijn biografie ‘Het litteken van de dood’. Bron: wikipidia

Het boek bevat de notities van Jan Wolkers zelf (het boek leest als een dagboek) en de teksten zijn qua spelling gemoderniseerd en gecorrigeerd door de auteur Onno Blom.

Vanaf het moment dat Wolkers in december 1972 een brief ontving van de Volkstuincommissie met hierin het bericht dat er een volkstuin aan hem is toegewezen volg je zijn belevenissen op- en rondom Amstelglorie. Het boek begint met een voorwoord met daarna een korte verhaal van Jan Wolkers zelf ‘Dag moeder natuur’ (eerder verschenen in de Haagse Post in 1973).

Ik vroeg mij als lezer op een gegeven moment af of iemand Amstelglorie leuk zou vinden als hij/zij totaal geen kennis heeft over volkstuinen en/of tuinieren. Ik herkende zelf bij lange na niet alle Latijnse namen van de genoemde heesters/bomen/planten, maar dit was eenvoudig op te lossen door Wikipedia erbij te pakken. Toch denk ik dat je tuinieren zelf op zijn minst leuk moet vinden, anders ga je je wellicht al snel ergeren aan alle details die Wolkers schrijft over zijn volkstuin.

Er staan drie secties in het boek met foto’s van de volkstuin en/of van Karina of Jan Wolkers. Zoals je op de omslag van het boek al kan zien staan er een aantal ‘oogst’ foto’s in het boek maar ook foto’s van het tuinhuisje zelf (Manderley) en ik vond het leuk om te zien of dit klopte met het beeld dat ik tijdens het lezen in mijn hoofd vormde.

Wolkers schrijft soms gedetailleerd en soms juist niet, de aantekeningen lijken bij vlagen wel een opsomming van gebeurtenissen. Soms volgt een ellenlange omschrijving van hetgeen hij heeft gekookt en op tafel heeft gezet, zoals hier op pagina 291.

Om halfzes komen Friso en Nettie Kramer met hun kindje aan. Ik heb alweer een paar mooie schotels klaar met asperges met hamhuidje, Italiaanse worst, grote zwarte olijven, broodjes met zalm, kippenleverpaté in korst en allerlei gezond zuur en stronkjes groente.

Mooie zinnen in Amstelglorie

Op pagina 9 legt vader uit aan Jan Wolkers (destijds nog een kind):

Over de bescheiden afmetingen van de tuin merkte vader op: ‘Hij is niet zo diep, en ook niet zo erg breed. Maar hij is onmetelijk hoog. Tot de sterren.’

Op pagina 65, Wolkers komt aan bij zijn volkstuin:

Prachtig, doodstil, een beetje nevelig herfstweer. Niets beweegt. Het is bijna onnatuurlijk. Net of alles in gelatine staat. De azijnboom licht geelrood op in het grijs. De tuin staat nog vol bloeiende Oost-Indische kers. Asters bloeien bleek. Als iemand in de verte zaagt of timmert hoor je dat het oktober is.

En dan deze zinnen op pagina 99, zo mooi:

Als ik van de wc kom is het buiten dat korte moment van kleurloosheid. Het duister van de nacht is verdwenen, de zon is er nog niet om kleur te geven aan boompjes, planten en bloemen. Alles staat in glas gesmolten in de doodstille lucht. Dan zie ik ineens de oranjegele maan die laag wegzakt achter de populieren aan de zuidwestelijke hemel.

En op pagina 292:

De aardpeer bloeit prachtig met een wazig gele bloem die wat kleiner maar verwonderlijker is dan die van de zonnebloem. De laatste wazig blauwe pruimen zijn van de pruimenboom op het terras geschud.

Wat heb ik geleerd over Jan Wolkers door het lezen van Amstelglorie:

  • hij is een tikkeltje klunzig (hoe menselijk ;)), hij staat op een ochtend op met een flink opgezette knie en kan zich niet herinneren hoe hij hier aan gekomen is. Verder zoekt hij d.m.v. prikken in de tuin naar de septictank als de ‘plee’ verstopt zit, terwijl het toch logischer is dat deze onder een putdeksel in de tuin ligt.
  • hij laat zijn zoon Jeroen het stuk lezen over de dienst in ‘De Walgvogel’, mooi hoe hij zijn zoon betrekt bij zijn werk.
  • ik weet nu hoe Wolkers zijn werk nakijkt en aanpast.
  • hij is blijkbaar dol op blikjes Smac, ze komen regelmatig voorbij in het boek (het was in de jaren 70 een nogal populair product, wij aten het thuis ook regelmatig).
  • hij deed bijna iedere ochtend aan ochtendgymnastiek.

Ik vond het een feestje om Amstelglorie – de volkstuin van Jan Wolkers, te lezen, het boek leest fijn en doordat het in dagen is opgedeeld kun je het boek iets makkelijker wegleggen maar ook zo weer oppakken om een stukje in te lezen (ik lees vaak tijdens de ‘reclameblokken’ tussen 2 programma’s in op tv). Het beeld dat in Amstelglorie geschetst wordt van Jan Wolkers klopt wat mij betreft, hij was dol op tuinieren, werkte aan zijn boek(en) en ook in Amstelglorie wordt er gemopperd en worden de activiteiten in bed zonder enige terughoudendheid genoemd en gedeeld.

Trof ik dan echt geen minpunten aan in Amstelglorie? Jawel, ik trof teveel taalfouten aan in het boek en ik hoop dat deze fouten er bij een tweede druk uit worden gehaald (ik las geen proefdruk).

Ik bleef wel met één vraag zitten na het lezen van Amstelglorie: op 5 september 1973 schrijft hij op pagina 64:

Met de boot van halfelf naar Amsterdam. Nog nooit zoveel zien vlaggen voor de koningin. We gaan meteen naar het tuintje want de boodschappen gaan niet door, de winkels zijn dicht.

Ik heb mij suf gezocht op internet, voor zover ik weet was dit geen feestdag maar de winkels waren op deze woensdag gesloten, waarom? Na lang zoeken vond ik eindelijk het antwoord: op 5 september 1973 werd het ambtsjubileum van Koningin Juliana gevierd.

Tijdens het lezen van ‘Amstelglorie’ realiseerde ik mij opeens weer hoe zeer ik van het werk van Jan Wolkers heb genoten in mijn late tienertijd (en ook daarna nog). In mijn blogpost ‘De plannen op Sandra leest – herfst 2018’ (klik hier) heb je al kunnen lezen dat Jan Wolkers in 2019 centraal komt te staan op mijn blog. Iedere maand zal ik één van zijn boeken (her)lezen en recenseren voor mijn blog en oh ja, de hashtag is er inmiddels ook al: #sandraleestWolkers (duh!).

Nieuwsgierig geworden naar Amstelglorie, lees dan hier een fragment.

Op Instagram volg ik de Wolkerstuin en sinds de opening in juni van dit jaar hebben al diverse auteurs gelogeerd in het tuinhuisje op de Wolkerstuin, waaronder Onno Blom, Rob van Essen, Maartje Wortel en Marieke Lucas Rijneveld.

Foto uit Amstelglorie (De Bezige Bij uit privé-archief Jan en Karina Wolkers
Foto uit Amstelglorie (De Bezige Bij uit privé-archief Jan en Karina Wolkers

 

Ik wil uitgever De Bezige Bij heel erg bedanken voor het ter beschikking stellen van dit recensie-exemplaar*.

 

 

 

 

4 gedachten over “LEESERVARING – Amstelglorie van Onno Blom”

  1. Ik kan de woorden van Stien eigenlijk letterlijk herhalen. Ik heb jaren een moestuin gehad op een complex, maar dat is iets anders daneen volktuin met huisje. Misschien is dit boek wel iets om Wolkers nog eens te proberen. De citaten klinken goed.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.