LEESERVARING – Karakter van F. Bordewijk

Onlangs las ik mijn eerste klassieker voor Maand van de klassieker, en wat voor één!

Karakter LEESERVARING - Karakter van F. Bordewijk
Karakter – F. Bordewijk – Uitgever Nijgh & Ditmar – ISBN 9789038898551

Toen ik in februari nadacht over Maand van de klassieker en welke 4 (of 5) boeken ik hier voor uit zou kiezen, dacht ik niet gelijk aan Karakter van F. Bordewijk maar na lang nadenken herinnerde ik mij een interview met Adriaan van Dis waarin hij aangaf dat dit boek zijn leven had veranderd (als tiener). Ik las Karakter rond mijn zeventiende en het enige dat ik mij herinner is dat ik medelijden had met de dienstmeid die ervoor koos om haar zoon alleen op te voeden en zijn vader buiten beeld te houden. Ik herinner mij dus vooral de moeder en in mindere mate de zoon (of liever gezegd, de zoon herinner ik mij totaal niet).

F. Bordewijk (1884 – 1965) was een Nederlandse auteur van romans, novellen, toneel, prozagedichten, parodieën, grafredes en kritieken. Zijn beroep was advocaat. Hij is vooral bekend van het trio korte werken Blokken (1931), Knorrende beesten (1933) en Bint (1934), en van de roman Karakter (1938), welke laatste in 1997 door Mike van Diem verfilmd werd (bron Wikipedia).

In Karakter volg je het leven van (het buitenechtelijke kind) Jacob Katadreuffe. Al tijdens de zwangerschap kiest zijn moeder, dienstbode Jacoba Katadreuffe (roepnaam Joba), ervoor om haar zoon alleen groot te brengen, ondanks het huwelijksaanzoek van Dreverhaven, de man die haar bezwangerde. Katadreuffe (de zoon) groeit op in een volksbuurt in Rotterdam en leest veel, daarmee onderscheidt hij zichzelf van de andere bewoners van de volksbuurt en heeft daardoor een voorsprong op zijn ontwikkeling, één die hem later nog goed van pas zal komen en om dat later draait dit boek.

Katadreuffe koopt als hij net aan meerderjarig is een sigarenzaakje in Den Haag, hij leent hiervoor geld bij een woekerbankje en daarmee begint de ellende. De sigarenzaak gaat failliet (had hij vooraf informatie ingewonnen dan hij zich deze ellende kunnen besparen) en hij gaat terug naar zijn moeder en trekt weer bij haar in. De curator en deurwaarder bezoeken het sigarenzaakje en zijn huis, zijn moeder verzwijgt dit echter voor hem, de deurwaarder is zijn vader. Ondanks dat hij altijd zijn naam heeft gekend heeft hij hem nog nooit ontmoet.

Hij ontvangt een brief met een afspraak van de curator. Eenmaal op dat kantoor is hij onder de indruk en de curator ziet iets in Katadreuffe en biedt hem een baan als kantoorbediende aan. Hij kent geen steno maar maakt zich snel een eigen methode eigen en dit herhaalt zich bij elk van zijn taken. Na een tweede faillissement, een slinkse actie van zijn vader, geeft Katadreuffe het nog steeds niet op en bereidt hij zich voor op zijn staatsexamen. Dreverhaven werkt hem tegen, Katadreuffe vecht terug maar weigert het mes te gebruiken dat zijn vader hem meermaals aanbiedt.

Katadreuffe wil van niemand afhankelijk zijn, niet van zijn moeder en niet van zichzelf lijkt wel. Dat eerste snap ik als lezer, daarin lijkt hij op zijn moeder maar dat laatste intrigeert mij en ik vind geen antwoord op mijn vraag in het boek, ik focus mij blijkbaar teveel op het antwoord van mijn vraag en mis daardoor af en toe iets in Karakter en besloot direct nadat ik het boek uit had, Karakter nogmaals te lezen en mij niet meer bezig te houden met mijn vraag. Dat ging stukken beter. Voor mij kwam nu vooral naar voren waarom dit boek Van Dis zijn leven had veranderd (hij begon –correct me if I’m wrong – aan de MULO en heeft uiteindelijk o.a. Neerlandistiek gestudeerd aan de UVA). Katadreuffe kreeg mede door zelfstudie en de wil om zijn staatsexamen te halen veel voor elkaar, bijna alsof de les uit dit boek is: als je maar hard genoeg werkt, kun je alles bereiken wat je wilt? En zo kreeg ik dankzij Van Dis een duwtje in de juiste richting, zonder deze input had ik het er wel uitgehaald maar dan had ik het minder uitvergroot voor mijzelf denk ik.

Ik ben blij dat ik Karakter had uitgekozen om tijdens Maand van de klassieker te lezen, ik heb er iets uit geleerd: als tiener beleef je een boek heel anders, ik had nu vooral aandacht voor de zoon, als tiener hield ik mijn focus gericht op de moeder. Ik heb genoten van Karakter, het taalgebruik van Bordewijk is mooi en meeslepend en ondanks dat het uitgebracht is in 1938 is het boek allesbehalve gedateerd.

Vrijdag a.s. komt mijn eerste winactie online waarbij jij Karakter van F. Bordewijk kunt winnen, superleuk toch?!

Benieuwd wat anderen van Karakter vonden, lees hier de recensie van Lalagè leest en hier de recensie van Antoinette (van Antoinettes boekencommentaar).

Ik ben heel erg benieuwd wie Karakter nog meer heeft gelezen, laat vooral een reactie achter met jouw herinnering aan dit boek, vind ik leuk!

 

 

 

Karakter van F. Bordewijk heb ik ontvangen van Uitgever Nijgh & Ditmar, waarvoor mijn dank! Het feit dat ik dit boek gekregen heb beïnvloed mijn mening over dit boek niet. Voor het recensiebeleid op Sandra leest, zie hier.

17 gedachten over “LEESERVARING – Karakter van F. Bordewijk”

  1. Hoi Sandra, ik heb “Karakter” ooit gelezen voor mijn lijst voor de middelbare school. Ik zou er nu geen herinneringen meer aan hebben, ware het niet dat ik de verfilming ervan heb gezien. De film vond ik erg goed, beter dan het boek eigenlijk. Groetjes, Erik

  2. ik heb Karakter nog nooit gelezen, de film heb ik wel gezien maar het enige wat ik me er van kan herinneren is de boze blik van acteur Fedja van de Huet. Maar het boek gaat nu zeker op mijn leeslijst, je hebt me helemaal overgehaald!

    1. Leuk om te horen Evelien! Ik heb de film ooit gezien maar herinner mij er niet veel van, ik ga eens kijken of de bibliotheek ‘m heeft 🙂

  3. Ik las karakter ook op de HBS en ik werd er door gegrepen. Door het verhaal vooral, voor de mooie zinnen had ik wat minder aandacht nog. Ik kan Van Dis wel begrijpen: ik had bewondering voor de moeder en nog meer voor de jongen. En verachtte de vader. Zijn argument dat hij met zijn houding een belangrijke bijdrage leverde aan zijn opvoeding van zijn zoon kon daar weinig aan veranderen. Maar dat verbeten doorvechten, dat streven naar onafhankelijkheid, het besef dat je het uiteindelijk altijd zelf zult moeten doen dat paste precies bij mijn levensfase. Van alle boeken die ik las op de middelbare school heeft alleen deze een blijvende indruk nagelaten. En mede gevormd vermoed ik.

    1. De reactie was weg voor ik dat wilde. Dit nog: mooie bespreking en dank voor het terugbrengen van de herinneringen eraan. Ik moet het toch ook nog maar eens lezen denk ik. Zag ook de film, vond daarin toch vooral de acteurs erg goed. Werd er minder door gegrepen dan door het boek.

      1. Dat is waar Maand van de klassieker mede om gaat bij mij, naast lezers weer eens een klassieker te laten lezen ook het (fijne) herinneringen ophalen van eerdere (oudere) leeservaringen 🙂

  4. Leuk Sandra jouw bespreking van Karakter. Ik kan mijn wel voorstellen dat nu andere dingen opvallen dan tijdens het lezen op de middelbare school. Fijn dat de recensies gelinkt hebt. Bedankt voor het wederom organiseren van de aandacht voor Klassiekers. Ik heb nu nooit meer slapen uit, ben nog aan het nadenken over wat ik over die lees/luisterervaring wil schrijven.

  5. Mooie recensie 🙂 Ik heb dit boek nooit gelezen, wel de film gezien. Maar dat was nog op school, ‘s ochtends in een lokaal met allemaal vijfdeklassers, dus niet de beste omgeving om zoiets te kijken. Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar het boek, zeker na jouw verhaal. Mooi en meeslepend taalgebruik klinkt fijn!

  6. Dit boek vind ik prachtig. Ik herken dat Jacoba veel indruk maakt maar Katadreuffe toch ook hoor. Goed dat je het twee keer gelezen hebt en het boek goed op je hebt laten inwerken.
    Dit boek staat in mijn top 25 van meest favoriete boeken (op Hebban).

  7. Karakter heb ik (nog?) niet gelezen, maar Bint moest ik afgelopen semester lezen voor Nederlandse Literatuur. Dat vond ik zeker niet slecht en misschien ga ik Karakter dan toch ook een keer lezen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.