LEESERVARING De stille kracht – Louis Couperus

De stille kracht van Louis Couperus; voor de tv-serie in de jaren 70 was ik te jong, maar oh wat was ik nieuwsgierig naar dit verhaal, stiekem zat ik beneden in de gang op de trap -terwijl ik hoorde te slapen- en ving flarden tekst op waarbij het beeld uiteraard ontbrak.

De stille kracht - Louis Couperus - LJ Veen - ISBN 9789020103700
De stille kracht – Louis Couperus – LJ Veen – ISBN 9789020103700

Op de middelbare school greep ik mijn kans en las De stille kracht. Wat ik mij hiervan vooral herinner zijn de bijna sensuele teksten en de mystiek die ik als tiener (nog) niet kon plaatsen.

De auteur

Louis Couperus (Den Haag, 10 juni 1863 – De Steeg, 16 juli 1923) was een Nederlandse schrijver en een van de eerste Nederlandse vertegenwoordigers van het literaire naturalisme. Couperus’ werk omvat allerlei uiteenlopende literaire genres. Hij debuteerde met poëzie, maar legde zich vervolgens al snel toe op psychologische romans, waarmee hij de meeste bekendheid verwierf. Hij schreef daarnaast cultuursprookjes, historische romans en veel reisverslagen en columns. In het algemeen wordt hij gezien als een van de belangrijkste schrijvers uit de canon van de Nederlandse literatuur. Bron: Wikipedia

Het boek

Op het eiland Java vindt een aantal onverklaarbare gebeurtenissen plaats. De inwoners wijzen die toe aan ‘de stille kracht’, een Indisch mysterie dat de mensen in zijn greep houdt. Resident Otto van Oudijck vindt het maar onzin. Maar als hij een regent ontslaat omdat die zich op een feest onbeschoft gedragen heeft, gebeuren er plotseling vreemde dingen in zijn huis. Als hij zich zwakker gaat voelen en ziek wordt, gaat hij steeds meer in de stille kracht geloven.

Het oude koloniale Indië is tastbaar aanwezig in dit hoogtepunt uit het oeuvre van Louis Couperus. Nederlandse nuchterheid tegenover Javaanse mystiek, angst voor seksuele taboes tegenover natuurlijke eenvoud en uitbundigheid: de hoofdpersonen in De stille kracht worden verscheurd door tegenstellingen die zij zelf niet begrijpen.

Mijn leeservaring

Ik verheugde mij erop om in De stille kracht te beginnen en las het vorige week vervolgens binnen twee dagen uit, ik voelde mij desolaat, waarom las ik niet wat langzamer en schrokte ik de woorden alsof ik het boek op ieder moment zou moeten teruggeven? Behalve dat ik mij wederom in Nederlands-Indië waande, besefte ik mij dat Couperus in 1899 naar Indië vertrok en daar ruim een jaar gewoond heeft met zijn vrouw en ondertussen aan De stille kracht werkte, het boek gaat niet alleen over Indië, het is daar ook geschreven.

In De stille kracht volg je Otto van Oudijck, gesitueerd in een fictieve plaats Laboewangi op Java. Van Oudijck doet zijn uiterste best om zo goed mogelijk voor de inwoners van Laboewangi te zorgen en ziet het als zijn taak om voor de inheemse bevolking op te komen. Zijn (2e) vrouw Léonie flirt losbandig met allerlei mannen, waaronder haar stiefzoon.

De Nederlanders wanen zich de baas over de Indiërs, zij hebben tenslotte beschaving naar hun land gebracht, maar de Indiërs hebben de stille kracht. Van Oudijck lijkt blind te zijn voor zijn omgeving, hij veracht bijgeloof en van emoties blijft hij weg en hij onderschat hiermee zijn ‘onderdanen’, zij léven hierop.

De natuur lijkt een tweede hoofdrol te spelen in dit boek, de omschrijvingen van de natuur zijn zo prachtig, ik bedoel, hoe mooi kun je de maan omschrijven?

De volle maan, tragisch dien avond, was reeds vroeg, nog in den laatsten dagschemer opgerezen als een immense, bloedroze bol, vlamde als een zonsondergang laag achter de tamarindeboomen der Lange Laan en steeg, langzaam zich louterende van hare tragische tint, in een vagen hemel op. 

en

Maar boomen en loover en gras leefden op, leefden uit, woekerden welig omhoog, in duizende tintelingen van nieuw groen en in de oplevende zege van de groene natuur was de neêrduikende menschenstad van open villa-huizen nat en padde-stoelvochtig, verweerde tot schimmelgroen al de blankheid der gekalkte pilaren en bloemepotten.

En zo kan ik nog wel even doorgaan. De natuur omschrijvingen lijken ook een doel te hebben, Couperus zet ze te pas en te onpas in en versterkt daarmee het verhaal en de mystiek.

De stille kracht blinkt uit in samenhang, alles heeft met elkaar te maken, het boek hangt aan elkaar van de mystiek en ondanks dat dat juist is wat mij trekt in boeken over Indië, voel ik mij tijdens het lezen van dit boek soms wat ongemakkelijk, want het gaat maar door.

Als ik De stille kracht in vier woorden zou moeten omschrijven, dan zou ik voor: mystiek, sensueel, krachtig en explosief gaan.

Wat mij betreft is De stille kracht van Louis Couperus een must-read, ondanks dat Eline Vere mijn voorkeur heeft, laat Couperus in De stille kracht wel alles zien wat hij in huis heeft, fantastisch! Tel daar bij op dat hij met dit boek in 1900 (toen het boek uit kwam) al kritiek uitte op kolonialisme, iets wat weinigen nog maar durfden in die tijd. Gek genoeg vielen mensen destijds trouwens meer over de aanwezigheid van de vele seks in het boek en kreeg zijn kritiek op kolonialisme veel minder aandacht.

Wellicht nog mooi om toe te voegen wat Couperus over De stille kracht schreef in een brief uit 1919:

De Stille kracht geeft vooral weêr de geheimzinnige vijandschap van Javaanschen grond en sfeer en ziel, tegen den Nederlandschen veroveraar. Deze vaak verborgen hostiliteit is een mystiek element in het boek’

bron

Heb ik je nieuwsgierig gemaakt met mijn leeservaring, houd dan mijn blog in de gaten, morgen komt er een winactie online waarbij ik maar liefst TWEE exemplaren mag weggeven van De stille kracht van Louis Couperus!

Vertel, welk boek van Louis Couperus moet ik volgend jaar (her)lezen en recenseren voor de Maand van de klassieker (2019)?

 

Ik ontving een recensie-exemplaar van uitgever Atlas Contact (LJ van Veen) waarvoor mijn dank! Het feit dat ik dit boek gekregen heb beïnvloed mijn mening over dit boek niet. Voor het recensiebeleid op Sandra leest, zie hier.

10 gedachten over “LEESERVARING De stille kracht – Louis Couperus”

  1. Mooie recensie Sandra. Het gaat weer helemaal leven voor me. Ik zag de tv serie wel, maar las het boek niet. Wel las ik Eline Vere. Ik zag ook de tv serie Van oude mensen de dingen die voorbij gaan. Dat boek las ik wel, misschien iets voor volgend jaar? Aan de winactie doe ik niet mee, want beide boeken staan hier in de kast. Van mijn moeder, de uitgaven met foto’s uit de tv serie.

    1. Dankjewel Jannie! Ik ga eens kijken of de bibliotheek de tv serie van De stille kracht heeft 🙂 Misschien kunnen we Van oude mensen de dingen die voorbij gaan volgend jaar samen lezen voor MKA2019? Wat bijzonder dat jij twee uitgaves hebt, mijn moeder had ook het boek met de foto’s uit de serie (daar mocht ik dan weer wel naar kijken) maar ze heeft het later weggegeven 🙁

  2. Hoi Sandra, weer een mooie recensie! Ik heb “De stille kracht” nooit gelezen, maar wel “Eline Vere”, “Van oude mensen en de dingen die voorbijgaan” en “Noodlot”. Ik heb ze alle drie met plezier gelezen, maar “Eline Vere” vind ik toch wel het meesterwerk van Couperus. Ik heb trouwens een tijdje terug een set met de tien grootste werken van Couperus gekocht. Die wil ik ook allen nog lezen. Groetjes, Erik

  3. Hoi Sandra, fijne recensie weer! Ik heb De Stille Kracht ook op de middelbare school gelezen. Ik herinner me er niet zo veel meer van, wel dat broeierige en mystieke. Ik ga het zeker nog eens herlezen. Verder heb ik Van oude mensen de dingen die voorbij gaan hier nog ongelezen in de kast staan. Ik denk dat ik die voor volgend jaar augustus ga bewaren 😉

    1. Dankjewel Evelien! Ah, ik zet Van oude mensen de dingen die voorbij gaan heb ik ooit gelezen maar ik herinner mij er weinig van, ik denk dat ik ‘m op mijn lijstje van volgend jaar zet!

  4. Hallo Sandra, ik heb De stille kracht meerdere malen in mijn leven gelezen en merk dan dat je elke keer weer iets nieuws leest, of een diepere laag ontdekt. De televisieserie heb ik ook gezien, ook indrukwekkend. Ik had een eigen exemplaar maar dat is in de loop van de jaren verdwenen.

  5. Hallo Sandra, ook ik heb “de stille kracht” al in de boekenkast. En bovendien, ik heb pas een boek gewonnen, je moet je geluk niet beproeven…..
    Ik houd erg van de sensuele stijl van Couperus. Voor deze tijd is hij nog steeds zeer goed leesbaar.

  6. Dit boek stond vroeger (nu nog steeds misschien) bij mijn ouders in de kast. Toen ik 14 was begon ik erin, maar strandde al snel. Later koos ik het voor mijn eindexamen en toen vond ik het prachtig: de beklemmende sfeer is zo knap neergezet en ik kon me helemaal inleven in die tropische vochtigheid van Indië. Ik zou het eigenlijk eens moeten herlezen, maar als je volgend jaar ‘Van oude mensen…’ kiest dan doe ik daar graag aan mee!

    1. Oh wat leuk om te horen, ja knap hè hoe hij die sfeer zo knap heeft neergezet! Ja ik ga zeker ‘Van oude mensen……’ lezen volgend jaar, lijkt mij superleuk als je daar aan mee doet!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.