LEESERVARING – Zenobia, slavin op het paleis van Cynthia Mc Leod

Onlangs las ik Zenobia, slavin op het paleis van Cynthia Mc Leod. Ik koos dit boek uit als tweede boek voor de Maand van de Surinaamse literatuur van collega boekenblogger Jannie, zie hier mijn eerste recensie van Dubbelbloed van Etchica Voorn (klik).

Zenobia, slavin op het paleis – Cynthia Mc Leod – ISBN 9789054293996

Het is in de tweede helft van september iets stiller geweest op mijn blog dan gepland, ik kneusde o.a. een aantal ribben en mijn rechter pols en daardoor was schrijven en typen nogal pijnlijk. Ik heb voldoende recensies ‘op voorraad’ staan op mijn blog, ik werk meestal ruim een maand vooruit, maar het typen van reacties (op mijn blog of op social media) met alleen mijn linkerhand leek redelijk te gaan, alleen kost het enorm veel energie om alles met je niet dominante hand te doen. Inmiddels zijn we ruim twee weken verder en het gaat gelukkig een stuk beter.

Het verhaal op de achterkant

In de eerste helft van de achttiende eeuw heerste er grote bestuurlijke wanorde in de kolonie Suriname met als hoogtepunt de tijd van gouverneur Mauricius, die letterlijk werd weggepest door een groep rijke planters, die hij de ‘Cabale’ noemde en die volgens hem werden aangevoerd door de weduwe Audra. Dat is wat wij vroeger op school leerden bij de geschiedenislessen. Uiteraard wisten slaven hiervan niets en het interesseerde ze ook niet, want zij hadden het veel te druk met overleven en/of zich verzetten tegen uitbuiting, mishandeling en overheersing van de blanke meesters. Toch was er een slavin die ongewild getuige was van deze wunyu wunyu (lawaai, ophef). Dat was Zenobia, die als meisje van Berg en Dal naar Paramaribo werd meegenomen door misi Graman, de latere weduwe Audra, die trouwde met drie gouverneurs en twee dominees. Via Zenobia krijgen we inzicht in het leven van de notabelen wier dagen gevuld waren met feesten en partijen, ruzies, onenigheden, gekibbel en beuzelarijen, terwijl slaven moesten zwoegen om dit mogelijk te maken. ‘Als ik het bedacht had, zou men vast zeggen dat ik een morbide fantasie heb, maar ik vond dit allemaal tijdens mijn jarenlange onderzoek,’ vertelt auteur Cynthia Mc Leod. Cynthia Mc Leod (Paramaribo, 1936) publiceert met dit boek haar zesde in Nederland verschenen historische roman.

Over de auteur

Mc Leod werd geboren als Cynthia Ferrier; zij is een dochter van Eugenie Lionarons en Johan Ferrier, de eerste president van Suriname. Mc Leod volgde de middelbare school in Suriname en studeerde verder in Nederland voor lerares Kinderverzorging en -opvoeding. Ze huwde met Donald Mc Leod, die zij in Nederland had leren kennen. Haar eerste roman Hoe duur is de suiker verscheen in 1987 (bron Wikipedia).

Ik koos Zenobia, slavin op het paleis als mijn tweede boek voor de Maand van de Surinaamse literatuur omdat ik Hoe duur is de suiker van dezelfde auteur jaren geleden heb gelezen en ik herinner mij hoe mooi en aangrijpend het geschreven was.

Het boek start in 1725 als Afi (zij krijgt later de naam Zenobia van haar blanke meesteres) zeven jaar oud is. Het boek wordt vanuit haar beleving verteld waardoor het vooral in het begin bijna kinderlijk klinkt. Haar moeder is een ‘veldslavin’ en gedurende de dag zorgt de ‘krioromama’ voor haar. Op haar zevende heeft ze al de taak om de kleintjes pap te voeren uit een kalebasje. De (stief)dochter van haar blanke meesteres leert Zenobia inmiddels lezen, schrijven en rekenen. Na het overlijden van de meester moet Zenobia mee naar de stad Paramaribo, een plek waar zij nog nooit is geweest, om voor de kleine Johanna, de dochter van haar meesteres te zorgen.

In het boek lees je kort over de gruwelijke lijfstraffen die worden gehanteerd bij de slaven en ik moet eerlijk bekennen dat ik een aantal stukken tekst heb overgeslagen, Mc Leod schrijft nogal beeldend. De beledigende taal over de slaven, ‘kunnen ze dan niet denken?’ ‘Ze kunnen wel denken, maar niet zoals wij’ deed mij regelmatig gruwelen.

Zenobia zit verder regelmatig ónder de tafel waaraan haar meesteres zit met haar gasten om de muskieten te verjagen met een waaier en ik weet niet goed waar ik dit moet plaatsen, op mij komt dit toch echt over als een verkapte lijfstraf; uren in dezelfde houding zitten en domweg genegeerd worden. Zenobia verstaat het Nederlands van de blanken en kan op deze manier hele gesprekken volgen. Als ze niet onder de tafel zit zorgt ze voor het dochtertje van haar meesteres. De kleine Johanna lijkt zich meer te binden aan Zenobia dan aan haar moeder. Naast deze gruwelijkheden kabbelt het verhaal rustig voort, Mc Leod vertelt over de dagelijkse beslommeringen van de meesteres en over Zenobia die vriendschappen met andere slaven sluit.

Zenobia leert de zachte hand van haar moeder kennen (al heeft die weinig aandacht voor haar als zij -kortstondig- na een jarenlang verblijf in Paramaribo even terugkomt op de plantage) en anderzijds leert zij de zeer harde hand van haar meesteres kennen, ook Zenobia komt in aanraking met lijfstraffen.

In Zenobia, slavin op het paleis is er voor gekozen om de onderlinge gesprekken tussen de slaven in het Sraran te vertellen. Ik las dit boek als e-book omdat ik bij mijn bibliotheek geen net exemplaar kon vinden en ondanks dat Zenobia fijn las was er een groot minpunt: de voetnoten (vertalingen van het Sraran) werden pas aan het einde van ieder hoofdstuk getoond en omdat het bladeren in mijn Kobo e-reader niet meer zo soepeltjes verloopt kreeg ik steeds de neiging om het e-book weg te leggen. In het boek staan de voetnoten telkens onderaan de pagina maar bij het e-book (logisch) niet. Sommige hoofdstukken hadden 70 (!) voetnoten en al begreep ik op een gegeven moment de stukken in het Sraran zelf, lukte het mij niet om alles letterlijk te kunnen vertalen. Ik hoop dat de voetnoten in een volgende druk naar achterin het boek verhuizen.

Ik vond Zenobia een mooi boek, het is Mc Leod gelukt de slaven een gezicht te geven, ze schrijft zeer beeldend en doordat er Sraran in verwerkt is wordt het thema slavernij extra benadrukt en komt het harder binnen bij de lezer. Je merkt dat de auteur historisch onderzoek heeft gedaan en vooral het feit dat daarnaast het dagelijkse leven van een slavin en haar meesteres werd verteld, maakte dat het boek fijn en afwisselend las. Een aanrader (maar lees dan vooral het boek, niet het e-book!).

Dit is helaas al mijn laatste bijdrage aan Maand van de Surinaamse literatuur. Ik zou de film Hoe duur is de suiker nog kijken en recenseren maar dat lukte mij helaas niet. De film heb ik gezien maar het maken van mijn notities lukte mij niet met mijn gekneusde pols, ik bewaar mijn recensie gewoon voor Maand van de Surinaamse literatuur 2019 (ik hoop dat er een volgende editie komt Jannie?).

Benieuwd welke boeken anderen lazen tijdens Maand van de Surinaamse literatuur 2018, klik hier (ik voeg morgen de link naar de samenvatting van Jannie toe).

Heb jij al eens een boek van Cynthia Mc Leod gelezen?

2 gedachten over “LEESERVARING – Zenobia, slavin op het paleis van Cynthia Mc Leod”

  1. Net als jij vond ik Hoe duur is de suiker ook aangrijpend, maar Het Negerboek van Lawrence Hill greep mij helemaal naar de keel. Dat vind ik een van de betere boeken die ik ooit heb gelezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.