RECENSIE – Jagersmaan van Jan Vantoortelboom

‘Jagersmaan’ is inmiddels de vijfde roman van Jan Vantoortelboom, zijn meest succesvolle roman tot nu toe is ‘Meester Mitraillette’, er gingen ruim 25.000 stuks over de toonbank.

Ondanks dat ik veel boeken over de Tweede Wereldoorlog heb gelezen (lees: ik zoek het niet bewust op maar het trekt toch aan mij), probeer ik de laatste tijd wat vaker een boek te lezen dat zich afspeelt rondom of direct na de Eerste Wereldoorlog. Of dit nu is omdat Nederland destijds neutraal bleef of omdat de verschrikkingen van een heel ander kaliber leken te zijn tijdens deze oorlog, ik heb geen idee?

Getraumatiseerd
In ‘Jagersmaan’ draait het om Victor Vanheule en zijn moeder Maria Vanheule, het verhaal wisselt op een aangename manier af tussen deze twee personages en opnieuw speelt een roman van Vantoortelboom zich af na (of rondom) de Eerste Wereldoorlog, inclusief herinneringen aan deze tijd.
Vanheule is na de Eerste Wereldoorlog getraumatiseerd teruggekeerd naar zijn ouderlijk huis. Zijn vader is inmiddels overleden en Vanheule gaat om met Angela, een getrouwde vrouw, bij haar heeft hij een dochter (Anna) verwekt. Angela komt regelmatig naar de boerderij met Anna zodat hij en zijn moeder haar kunnen zien opgroeien.

Heden ten dage zou je Vanheule getraumatiseerd noemen, een ex-militair met een Posttraumatisch stresssyndroom, destijds werd er niet veel aandacht aan besteed, enkel zijn moeder ziet en hoort het, met name ‘s nachts als nachtmerries hem weer eens teisteren. Als hij overdag steeds vaker agressief gedrag begint te vertonen regelt zijn moeder een reis naar Amerika voor hem, alwaar hij een nieuw bestaan moet opbouwen. Zij weet dat zij, door het nemen van deze beslissing, hem nooit meer zal zien.

Keuzes
Wanneer Vanheule op de boot naar Amerika geronseld wordt om te vechten in de oorlog in Ierland neemt zijn leven in een paar uur tijd opnieuw een dramatische wending. Hij wordt ter hoogte van Ierland letterlijk in het water gegooid, en wat ik als lezer niet snap van Vanheule, is waarom hij zich andermaal laat leiden tot iets dat hij niet wil, eerst door zijn moeder, daarna door deze ronselaars, heeft hij wellicht nooit geleerd zelf beslissingen te nemen als de jongste zoon in een middelgroot gezin? Niet snel daarna blijkt dat Vanheule wel degelijk beschikt over een behoorlijk groot vermogen om zijn eigen keuzes te maken, deze keuze beslist niet alleen over hem maar ook over iedereen die hij op zijn pad tegenkomt. Vanheule en zijn moeder Maria raken steeds verder van elkander verwijderd, hun levens gaan onafhankelijk van elkaar door, zonder van de ander te weten waar hij of zij is.

Het verhaal hield mij tot het einde in z’n greep, als lezer voelde ik mij betrokken bij het verhaal en toen ik het uit had heeft het mij moeite gekost om in een nieuw boek te beginnen, ik kon het boek niet makkelijk loslaten, het bleef door mijn hoofd spoken.

Vantoortelboom blinkt uit in het schrijven van gestileerde zinnen; een overpeinzing van moeder Maria over haar kinderen (pagina 30):

……….. de een gelukkiger dan de ander en hoe weinig ze op mij gelijken. Behalve Victor. Soms voel ik me als een koe: ik herkauw m’n leven.

Moeder Maria aanschouwt de twee jongens die het werk van Victor hebben overgenomen op de boerderij (pagina 87):

Geen handige jongens, die twee. Ze schelen maar een jaar; ze hebben alle twee dezelfde stompe neus en ze kijken ‘n beetje dom uit hun ogen. ‘t Is alsof er geen diepte in zit, ‘t is gelijk kijken in een ondiepe bak met klaar water: je ziet direct de bodem en verder kijken kun je niet. Dat hebben ze van hun moeder, die is ook te dom om hooi te eten.

In ‘Jagersmaan’ lijkt de vraag ‘hoe ver gaat een ouder voor zijn kind’ centraal te staan, en bij kind bedoel ik niet alleen een kind van eigen vlees en bloed maar ook het kind dat hij of zij onder zijn of haar hoede heeft, een onderwerp dat Vantoortelboom op een stilistische manier weergeeft in ‘Jagersmaan’, zeer bijzonder.

Tenslotte
Als er iets is dat ik kan waarderen van een auteur, dan is het wel het noemen van personages uit eerder werk. Vantoortelboom haalt David Verbocht uit Meester Mitraillette aan in ‘Jagersmaan’, Peter Buwalda deed hetzelfde met Isabelle Orthel in zijn roman ‘Otmars Zonen‘, Ilja Leonard Pfeijffer durf ik inmiddels een meester in het koppelen van zijn romans naar eerder werk te noemen maar de grote winnaar is toch wel A.F.Th. van der Heijden met ‘De tandeloze reeks’, deze reeks wordt zelfs niet op volgorde uitgebracht, een geniale keuze mijns inziens. Ik zal er in het najaar eens een artikel aan besteden, waarom ik geniet van dit soort dingen in de literatuur (en zelfs iets daarbuiten).


Jagersmaan – Jan Vantoortelboom – Atlas Contact – 256 pagina’s –
ISBN 978 90 254 54050 – recensie-exemplaar ontvangen

3 gedachten over “RECENSIE – Jagersmaan van Jan Vantoortelboom

  • juni 27, 2019 om 3:46 pm
    Permalink

    Klinkt wel als een pittig boek, als het zo blijft hangen ook. Het maakt me wel nieuwsgierig waarom het juist deze titel heeft gekregen..

    Beantwoorden
    • juli 1, 2019 om 9:52 pm
      Permalink

      Thanks voor je reactie José. Pittig is niet het juiste woord denk ik, het boek gaf mij stof tot nadenken, hoe zou ik reageren in zo’n situatie?

      Beantwoorden
  • juni 27, 2019 om 11:24 pm
    Permalink

    Ik las drie andere boeken van Jan Vantoortelboom en had bij alledrie de ervaring dat ze nog lang in mijn hoofd bleven spoken. Deze ga ik na jouw mooie recensie beslist ook nog lezen.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: